Trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế ngày càng phát triển, hệ thống pháp luật về hải quan cũng liên tục được cập nhật nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đẩy mạnh chuyển đổi số và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp XNK. Bước sang năm 2026, nhiều quy định mới hoặc được điều chỉnh liên quan đến khai báo hải quan điện tử, quản lý rủi ro, kiểm tra chuyên ngành, chứng nhận xuất xứ (C/O), kiểm tra sau thông quan và số hóa chứng từ đang được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.

Việc nắm bắt kịp thời các thay đổi này sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót, tránh phát sinh chi phí và đảm bảo quá trình thông quan diễn ra thuận lợi. Trong bài viết này, hãy cùng điểm qua những nội dung quan trọng mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần lưu ý trong năm 2026.

Nội Dung Chính

Vì Sao Doanh Nghiệp Cần Theo Dõi Chính Sách Hải Quan?

Các quy định hải quan có thể ảnh hưởng trực tiếp đến:

Thời gian thông quan.
Chi phí logistics.
Thuế xuất nhập khẩu.
Hồ sơ chứng từ.
Quản lý hàng hóa.
Kiểm tra chuyên ngành.
Mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.

Nếu không cập nhật kịp thời, doanh nghiệp có thể gặp các vấn đề như:

Tờ khai bị phân luồng đỏ.
Phải bổ sung hồ sơ.
Chậm giao hàng.
Phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi.
Bị xử phạt vi phạm hành chính.

1. Đẩy Mạnh Hải Quan Số Và Chứng Từ Điện Tử

Xu hướng nổi bật trong năm 2026 là tiếp tục mở rộng việc sử dụng: Hồ sơ điện tử, Chứng từ điện tử, Ký số, Trao đổi dữ liệu trực tuyến giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý,…

Điều này giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ, hạn chế sử dụng giấy tờ, tăng tính minh bạch trong quá trình làm thủ tục. Doanh nghiệp nên rà soát hệ thống phần mềm và quy trình nội bộ để bảo đảm khả năng đáp ứng yêu cầu số hóa.

2. Tăng Cường Quản Lý Rủi Ro Trong Phân Luồng Hải Quan

Cơ chế phân luồng (Xanh – Vàng – Đỏ) tiếp tục được áp dụng trên cơ sở quản lý rủi ro. Các tiêu chí đánh giá có thể bao gồm:

Lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp.
Mức độ chính xác của khai báo.
Mặt hàng xuất nhập khẩu.
Chính sách quản lý đối với từng nhóm hàng.
Thông tin từ các cơ quan quản lý liên quan.

Doanh nghiệp có lịch sử khai báo minh bạch và tuân thủ tốt thường có cơ hội được phân luồng thuận lợi hơn.

3. Chú Trọng Kiểm Tra Tính Chính Xác Của HS Code

Việc xác định đúng HS Code tiếp tục là một trong những yêu cầu quan trọng. Sai mã HS có thể dẫn đến: Áp sai thuế suất, Sai chính sách quản lý hàng hóa, Phải khai bổ sung, Bị truy thu thuế, Chịu xử phạt theo quy định,…Doanh nghiệp nên rà soát mã HS trước khi ký hợp đồng và trước khi mở tờ khai.

4. Kiểm Tra Chứng Nhận Xuất Xứ (C/O) Chặt Chẽ Hơn

Trong bối cảnh Việt Nam tham gia nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTA), việc sử dụng C/O để hưởng ưu đãi thuế quan ngày càng phổ biến. Doanh nghiệp cần:

Kiểm tra đúng mẫu C/O.
Đảm bảo thông tin thống nhất với Invoice và Packing List.
Lưu trữ hồ sơ chứng minh xuất xứ theo quy định.
Theo dõi thời hạn và điều kiện áp dụng của từng FTA.

5. Tiếp Tục Cải Cách Kiểm Tra Chuyên Ngành

Một trong những mục tiêu của cơ quan quản lý là giảm chồng chéo trong kiểm tra chuyên ngành và rút ngắn thời gian thông quan. Tuy nhiên, đối với hàng thuộc diện quản lý đặc biệt như thực phẩm, mỹ phẩm, thiết bị y tế hoặc hóa chất, cần chuẩn bị đầy đủ giấy phép và chứng từ theo quy định của cơ quan quản lý chuyên ngành.

6. Tăng Cường Kiểm Tra Sau Thông Quan

Thông quan không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã hoàn tất mọi nghĩa vụ. Cơ quan hải quan có thể thực hiện kiểm tra sau thông quan nhằm đánh giá:

Tính chính xác của khai báo.
Hồ sơ kế toán.
Chứng từ thương mại.
Xuất xứ hàng hóa.
Trị giá hải quan.

Doanh nghiệp nên lưu trữ đầy đủ hồ sơ để sẵn sàng phục vụ công tác kiểm tra khi cần thiết.

7. Kiểm Soát Chặt Trị Giá Hải Quan

Trị giá khai báo là căn cứ để tính thuế và các nghĩa vụ tài chính khác. Doanh nghiệp cần bảo đảm:

Giá khai báo phù hợp với hợp đồng.
Invoice và chứng từ thanh toán thống nhất.
Các khoản điều chỉnh (nếu có) được kê khai đúng quy định.

Sai sót trong khai báo trị giá có thể dẫn đến việc phải giải trình hoặc điều chỉnh hồ sơ.

8. Tăng Cường Kết Nối Dữ Liệu Giữa Các Cơ Quan

Xu hướng liên thông dữ liệu giữa hải quan với các cơ quan quản lý chuyên ngành, cảng biển và doanh nghiệp logistics tiếp tục được mở rộng. Việc chia sẻ dữ liệu giúp:

Giảm thời gian xác minh thông tin.
Hạn chế khai báo trùng lặp.
Nâng cao hiệu quả quản lý.
Hỗ trợ thông quan nhanh hơn.

Những Việc Doanh Nghiệp Nên Thực Hiện Trong Năm 2026

Để thích ứng với các yêu cầu mới, doanh nghiệp nên:

Thường xuyên cập nhật văn bản pháp luật.
Kiểm tra kỹ hồ sơ trước khi mở tờ khai.
Rà soát HS Code định kỳ.
Đào tạo nhân sự phụ trách xuất nhập khẩu.
Chuẩn hóa quy trình lưu trữ chứng từ.
Sử dụng chữ ký số và hệ thống khai báo điện tử.
Phối hợp chặt chẽ với Freight Forwarder và đơn vị tư vấn hải quan.

Những Sai Lầm Doanh Nghiệp Thường Gặp

Một số sai sót phổ biến gồm:

Khai sai mã HS.
Sai thông tin trên Commercial Invoice.
Thiếu chứng từ chuyên ngành.
Không cập nhật quy định mới.
Khai sai trị giá hải quan.
Không lưu trữ hồ sơ đầy đủ.
Chỉ kiểm tra hồ sơ sau khi mở tờ khai.

Những lỗi này có thể kéo dài thời gian thông quan và làm phát sinh thêm chi phí.

Kết Luận

Năm 2026 là giai đoạn hải quan đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường quản lý rủi ro, nâng cao hiệu quả kiểm tra hoạt động XNK. Việc cập nhật các chính sách không chỉ tuân thủ quy định pháp luật mà còn giảm thời gian thông quan, kiểm soát chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình kiểm tra chứng từ chặt chẽ, cập nhật thường xuyên các văn bản pháp luật và phối hợp với đơn vị logistics, Freight Forwarder có kinh nghiệm để quá trình XNK diễn ra thuận lợi, hiệu quả.

Nếu bạn đang tìm kiếm địa điểm cung cấp dịch vụ hải quan trọn gói từ A-Z uy tín, chất lượng hãy liên hệ ngay với Embassy Freight qua số Hotline: 093 691 1656 để nhận được tư vấn và báo giá sớm nhất nhé!

Lưu ý: Chính sách hải quan có thể được điều chỉnh trong năm thông qua luật, nghị định, thông tư hoặc hướng dẫn của cơ quan quản lý. Doanh nghiệp nên theo dõi các văn bản chính thức từ cơ quan nhà nước để áp dụng đúng quy định hiện hành.