Vận tải biển chiếm khoảng 80–90% khối lượng hàng hóa toàn cầu, vì vậy mọi biến động về giá cước đều tác động đến chi phí logistics và giá thành sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp từng gặp tình huống cước vận chuyển tăng mạnh chỉ trong vài tuần, khiến kế hoạch kinh doanh và lợi nhuận bị ảnh hưởng đáng kể.

Không giống như cước vận chuyển nội địa, giá cước vận tải biển thay đổi gần như mỗi tuần, thậm chí mỗi ngày trên một số tuyến vận tải quốc tế. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc dự toán chi phí XNK. Vậy điều gì khiến giá cước vận tải biển liên tục biến động? Doanh nghiệp cần làm gì để chủ động kiểm soát chi phí? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Nội Dung Chính

Giá Cước Vận Tải Biển Là Gì?

Giá cước vận tải biển (Ocean Freight Rate) là khoản chi phí doanh nghiệp phải trả để vận chuyển hàng hóa bằng đường biển từ cảng đi đến cảng đến. Tùy điều kiện giao hàng, hợp đồng, chi phí có thể gồm: Cước vận chuyển chính, Phụ phí nhiên liệu, Phụ phí mùa cao điểm, Phí xếp dỡ tại cảng, Phí chứng từ, Phụ phí an ninh, Các khoản phụ phí khác do hãng tàu quy định,….Do đó, tổng chi phí logistics không chỉ phụ thuộc vào giá cước mà còn chịu ảnh hưởng của nhiều loại phụ phí.

Vì Sao Giá Cước Vận Tải Biển Luôn Biến Động?

1. Quan Hệ Cung Và Cầu

Đây là yếu tố quan trọng nhất. Khi nhu cầu vận chuyển tăng nhanh nhưng số lượng tàu hoặc container không đủ đáp ứng, giá cước sẽ tăng. Ngược lại, khi lượng hàng giảm hoặc nguồn cung tàu dồi dào, các hãng tàu thường điều chỉnh giá để thu hút khách hàng. Ví dụ:

Mùa xuất khẩu nông sản.
Cao điểm trước Giáng sinh.
Chuẩn bị hàng cho Tết Nguyên đán.
Mùa tựu trường tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Đều là những thời điểm giá cước có xu hướng tăng.

2. Giá Nhiên Liệu Hàng Hải

Nhiên liệu là một trong những chi phí vận hành lớn nhất của hãng tàu. Khi giá dầu thế giới tăng, chi phí khai thác tàu cũng tăng theo. Điều này thường dẫn đến việc áp dụng hoặc điều chỉnh phụ phí nhiên liệu (BAF – Bunker Adjustment Factor). Doanh nghiệp cần lưu ý rằng ngay cả khi cước cơ bản không thay đổi, tổng chi phí vận chuyển vẫn có thể tăng do phụ phí nhiên liệu.

3. Mùa Cao Điểm Xuất Nhập Khẩu

Trong các giai đoạn cao điểm, nhu cầu vận chuyển tăng mạnh khiến: Khó đặt chỗ trên tàu, Thiếu container rỗng, Lịch tàu kín chỗ, Thời gian chờ kéo dài,….Khi đó, các hãng tàu thường điều chỉnh giá cước và áp dụng thêm Peak Season Surcharge (PSS).

4. Thiếu Container Rỗng

Container không phải lúc nào cũng được phân bổ đồng đều giữa các khu vực. Nếu lượng container tập trung nhiều ở một thị trường nhưng thiếu tại thị trường khác, doanh nghiệp có thể phải chịu thêm chi phí điều chuyển container. Tình trạng này thường xảy ra sau các giai đoạn mất cân bằng thương mại hoặc khi nhu cầu xuất khẩu tăng đột biến.

5. Tắc Nghẽn Cảng Biển

Khi cảng quá tải, tàu phải chờ lâu để cập cảng hoặc dỡ hàng. Hệ quả là:

Chi phí khai thác tăng.
Thời gian quay vòng tàu kéo dài.
Lịch trình bị xáo trộn.

Những chi phí này có thể được phản ánh vào giá cước hoặc các khoản phụ phí.

6. Biến Động Kinh Tế Và Thương Mại Toàn Cầu

Suy giảm kinh tế.
Gia tăng nhu cầu tiêu dùng.
Thay đổi chính sách thương mại.
Xung đột địa chính trị.
Hạn chế tại các tuyến hàng hải quan trọng.

Đều có thể làm thay đổi nhu cầu vận chuyển và ảnh hưởng đến giá cước.

7. Phụ Phí Do Hãng Tàu Áp Dụng

Ngoài cước chính, doanh nghiệp còn có thể phải trả nhiều loại phụ phí như:

BAF (Bunker Adjustment Factor).
PSS (Peak Season Surcharge).
CAF (Currency Adjustment Factor).
THC (Terminal Handling Charge).
LSS (Low Sulphur Surcharge).
Documentation Fee.
CIC (Container Imbalance Charge).

Mỗi hãng tàu có chính sách áp dụng phụ phí khác nhau, vì vậy doanh nghiệp cần kiểm tra báo giá một cách đầy đủ.

8. Thay Đổi Tuyến Dịch Vụ Và Lịch Tàu

Hãng tàu có thể:

Điều chỉnh số chuyến.
Thay đổi cảng ghé.
Gộp tuyến vận chuyển.
Hủy chuyến (Blank Sailing).

Những thay đổi này làm giảm năng lực vận chuyển trong ngắn hạn và có thể khiến giá cước tăng.

9. Biến Động Tỷ Giá Ngoại Tệ

Hầu hết cước vận tải biển được báo bằng USD. Khi tỷ giá ngoại tệ thay đổi, doanh nghiệp nhập khẩu có thể phải trả nhiều hơn dù mức cước bằng USD không đổi. Do đó, cần theo dõi cả giá cước và biến động tỷ giá để tính toán chi phí chính xác.

10. Quy Định Môi Trường Và Chi Phí Tuân Thủ

Ngành vận tải biển ngày càng phải đáp ứng các quy định về môi trường như:

Giảm phát thải khí nhà kính.
Sử dụng nhiên liệu lưu huỳnh thấp.
Đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng.

Những khoản đầu tư này có thể làm tăng chi phí khai thác và ảnh hưởng đến giá cước trong dài hạn.

Giá Cước Biến Động Ảnh Hưởng Đến Doanh Nghiệp Như Thế Nào?

Khi giá cước tăng đột ngột, doanh nghiệp có thể gặp các vấn đề như: Chi phí logistics tăng, Lợi nhuận giảm, Khó chốt giá với khách hàng, Kế hoạch sản xuất bị ảnh hưởng, Khó dự toán ngân sách, Tăng áp lực về dòng tiền,…Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, giá cước còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Cách Giảm Tác Động Từ Biến Động Giá Cước

Đặt Booking Sớm: Đặt chỗ sớm giúp doanh nghiệp có nhiều lựa chọn về lịch tàu và mức giá.
So Sánh Báo Giá Từ Nhiều Đơn Vị: Không nên chỉ tham khảo một hãng tàu hoặc một đơn vị logistics. Việc so sánh giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án phù hợp về chi phí và thời gian.
Xây Dựng Kế Hoạch Xuất Hàng: Lập kế hoạch sớm giúp tránh mùa cao điểm và hạn chế nguy cơ phải trả các khoản phụ phí phát sinh.
Theo Dõi Thị Trường Vận Tải: Biến động giá cước, Lịch tàu, Tình trạng cảng, Các thông báo từ hãng tàu,….Điều này giúp chủ động điều chỉnh kế hoạch xuất nhập khẩu.
Hợp Tác Với Freight Forwarder Uy Tín: Cập nhật giá cước, Tư vấn tuyến vận chuyển, Đặt chỗ sớm, Đàm phán mức giá cạnh tranh, Cảnh báo các khoản phụ phí,…Sự hỗ trợ của đơn vị logistics chuyên nghiệp giúp giảm đáng kể rủi ro về chi phí.

Những Sai Lầm Doanh Nghiệp Thường Mắc Phải

Chỉ quan tâm đến cước cơ bản mà bỏ qua phụ phí.
Đặt booking quá sát ngày tàu chạy.
Không theo dõi biến động thị trường.
Không dự phòng ngân sách logistics.
Chỉ làm việc với một hãng tàu.
Không đọc kỹ báo giá và điều kiện áp dụng.

Những sai lầm này có thể khiến tổng chi phí vận chuyển cao hơn dự kiến.

Kết Luận

Giá cước vận tải biển luôn chịu tác động từ nhiều yếu tố như cung cầu, giá nhiên liệu, mùa cao điểm, tình trạng cảng biển, phụ phí và các biến động thương mại quốc tế. Việc hiểu rõ nguyên nhân này sẽ giúp chủ động hơn trong việc lập kế hoạch XNK và kiểm soát chi phí logistics.

Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên theo dõi diễn biến thị trường, đặt chỗ sớm, chuẩn bị kế hoạch vận chuyển linh hoạt và hợp tác với Freight Forwarder có kinh nghiệm. Đây là những giải pháp thiết thực giúp tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả trong hoạt động vận tải quốc tế. Nếu bạn đang tìm kiếm địa điểm cung cấp dịch vụ hải quan trọn gói từ A-Z uy tín, chất lượng hãy liên hệ ngay với Embassy Freight qua số Hotline: 0936 911 656 để nhận được tư vấn và báo giá sớm nhất nhé!